Ký ức về nữ tình báo hoàng tộc xinh đẹp nhất Việt Nam (Phần 1)

Xinh đẹp, gan dạ, bản lĩnh, thông minh, tài giỏi… bà trở thành một cán bộ tình báo chiến lược, sánh ngang với những cây đa, cây đề trong làng tình báo Việt Nam. Bà là người từng gây chấn động nước Mỹ với trận đánh xóa sổ Đại sứ quán Mỹ, Nha cảnh sát quận I (Sài Gòn) ngày 20/9/1965.

Theo bà Đặng Hoàng Ánh, chính tuổi thơ bất hạnh,
thời thế loạn lạc đã dẫn lối đưa đường một thiếu nữ 11 tuổi như bà đi theo con
đường cách mạng. Mong ước đền nợ nước, trả thù nhà là động lực để bà cố gắng
học hỏi và trở thành một nhà tình báo xuất sắc, luồn sâu trong lòng địch, thực
hiện những trận đánh cảm tử rúng động chính quyền địch.

Ký ức
Hoàng tộc

May mắn được biết đến bà, với tôi đó là một diễm
phúc. Bởi xét theo đế hệ Hoàng triều thời phong kiến, bà là một Quận chúa lá
ngọc cành vàng. Chị em con chú con bác với vua Bảo Đại và là em họ của giáo sư
Bửu Hội (Giáo sư nổi tiếng thuộc Viện Hàn Lâm Khoa học Pháp). Thời chiến, bà là
một chiến sỹ tình báo cao cấp hoạt động lưỡng tuyến trên lằn ranh giữa ta và
địch. Bên cạnh đó, bà cũng là bác sỹ giải phẫu nổi tiếng từng tốt nghiệp hạng
xuất sắc đại học Sorbonne Pari (Pháp) thập kỷ 60, được chính quyền Sài Gòn
trọng dụng và Tống Ngô Đình Diệm mến mộ nhận làm con nuôi.

Thời bình trở lại, bà là người thẳng thắn, sắc
sảo, dám đấu tranh với tiêu cực, được nhân dân và chính quyền cơ sở tin yêu.
Điều đáng nói cuộc đời bà không bình lặng như người ta tưởng, đó là quãng đời
chỉ có sóng gió và những con đường gập ghềnh, đầy góc khuất. Tôi cam đoan như
thế. Trong những dòng nhật ký được bà chép tay trong suốt hơn nửa cuộc đời có
vinh, nhục, ngọt, bùi, đắng, cay… Tất nhiên, còn thấm đẫm những dòng nước mắt
chát chua. Cả cuộc đời hy sinh, cống hiến cho cách mạng, cuối đời bà phải sống
nương tựa vào người con tật nguyền của một nữ đồng đội mà bà hứa nhận nuôi. Để
có cái ăn, bà phải tự tay lao động âm thầm ở một bản làng vùng sâu của huyện
Đức Trọng (tỉnh Lâm Đồng).

Chuyến xe từ TP.HCM ngược Tây Nguyên chông chênh
vượt qua những con đường gập ghềnh, đèo cao, dốc thẳm. Qua điện thoại hẹn
trước, giọng cụ bà tôi cần gặp thâm trầm chất Huế pha lẫn sự ngọt ngào của
thanh âm Nam Bộ cứ động viên quan tâm. Tôi bồi hồi liên tưởng khi được gặp, trò
chuyện thân tình với bà, con người mà cuộc đời có thể ví tựa huyền thoại. Từ
ngã ba Liên Khương (thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng) rẽ trái tầm 10km thì
vào xã Bình Thạnh – chốn quê yên bình mà cựu tình báo một thời đang sống quảng
cuối cuộc đời.

Vừa đến nơi, cụ bà đã đứng đầu ngõ nở nụ cười
đón khách. Với cặp kính trắng trễ gọng, nụ cười tươi trên gương mặt phúc hậu,
vết nhăn thời gian vẫn chưa làm nhòa nét đẹp quý phái của một Quận chúa có dòng
dõi Hoàng tộc. Bà bắt tay lanh lẹ và dẫn tôi vào nhà. Căn nhà nhỏ, sạch sẽ do
một tay bà tạo dựng bằng chính sức lao động của mình sau giải phóng. Hiện bà ở
cùng gia đình anh Đặng Anh Quân (48 tuổi), là con của một nữ đồng đội hi sinh
trong tù mà bà nhận nuôi, đến nay vẫn chưa thể tìm được người thân, cũng như
gốc tích.



Đặng Hoàng Ánh và cuốn nhật ký ghi lại cuộc đời.

Trong gian phòng nhỏ, trên chiếc tủ mộc đơn sơ,
bà trân trọng để tấm ảnh trắng đen đã ố màu. Bên đối diện là ảnh Bác Hồ. Thấy
ánh mắt tò mò của tôi, cụ bà cười hiền: “Ba tôi đấy, Trần Lệ Chất (tự Gia
Khanh), đồng môn, đồng niên, đồng chí hướng với cụ Nguyễn Sinh Sắc (thân sinh
Bác Hồ). Ông cũng là thành viên sáng lập ra trường Dục Thanh (Phan Thiết, nơi
Bác Hồ từng dạy học) và tổ chức những hoạt động yêu nước đầu thế kỷ 20. Bà Đặng
Hoàng Ánh bảo, cha bà sinh năm 1862, làm quan triều đình nhà Nguyễn, thông minh,
thạo nhiều ngoại ngữ nhưng có xu hướng tiến bộ, bất mãn triều đình nên bỏ áo
mũ, từ quan.

Trong ảnh, ông cụ trán cao, mắt sáng ẩn sau cặp
kính tròn, cổ thắt cà vạt kiểu Tây, bức ảnh chụp chân dung một trí thức hơn thế
kỷ trước vẫn đẹp đến lạ. Trong trí nhớ cụ bà, vị cha già hiện lên đầy hãnh diện
và tự hào: “Sinh thời người dân mến mộ thường gọi cha tôi là Lệ Chất tiên
sinh. Với những hoạt động yêu nước, khi phong trào Duy tân bị Pháp đàn áp, ông
phải chạy sang Bồ Đào Nha. Sau khi về nước thì ông ra Bắc rồi lấy vợ ngoài
Thanh Oai (Hà Nội), sau đó làm thư ký cho Công sứ Pháp Claude Léon Lucien
Garnier (Người có cổ phần trong Công ty thương mại Liên Thành hồi đầu thế kỷ 20
ở Phan Thiết – Bình Thuận). Hiện tại con cháu của các anh chị em (con của vợ
đầu) của cha tôi vẫn còn ở ngoài Bắc, đến nay chúng tôi vẫn liên lạc.

Theo
cách mạng

Được Công sứ Claude Léon Lucien Garnier trọng
dụng, năm 1906 cha bà vào Bình Thuận xin giấy phép tập hợp với những trí thức
tư sản yêu nước lúc bấy giờ là Hồ Tá Bang, Nguyễn Trọng Lợi, Nguyễn Quý Anh,
Nguyễn Hiệt Chi, Trần Lệ Chất, Ngô Văn Nhượng thành lập Công ty Liên Thành.
Công ty chuyên buôn bán nước mắm và một số mặt hàng hải sản khác, trong đó có
cổ phần của viên công sứ Pháp. Rồi thành lập tiếp 2 bộ phận là: “Liên
Thành Thư Xã (truyền bá sách báo, tài liệu tiến bộ từ hải ngoại) và Dục
Thanhhọc hiệu (trường dạy học). Tất cả để hưởng ứng phong trào Duy Tân do Phan
Châu Trinh, Trần Quý Cáp và Huỳnh Thúc Kháng khởi xướng tại Trung Kỳ. Nhân
duyên đã đưa cha bà cưu mang người con của đồng môn Nguyễn Sinh Sắc là Nguyễn
Văn Ba (sau này là Bác Hồ).

Cũng từ đây, cha bà nhận ra nguyện vọng tìm con
đường cứu nước của Nguyễn Văn Ba, nhờ quen biết với Công sứ Pháp và ông Hồ Tá
Bang (trí thức Duy tân) mà ông đã làm giấy chứng nhận (tựa như giấy chứng minh)
cho Văn Ba. Vào tháng 5/1911 Công sứ Pháp gọi cha bà giao việc đi Pháp để ngoại
giao buôn bán. Cơ hội đến, chàng thanh niên Văn Ba xin được ra nước ngoài cùng
chuyến tàu. Cha bà đã đứng ra xin Công sứ Pháp làm paso xuất cảnh cho Văn Ba và
được đồng ý, còn cha bà chính thức đổi họ thành Nguyễn Như Chuyên.

Ngày 2/6/1911 tàu Amiral Latouche Tréville (quốc
tịch Pháp) cập cảng Nhà Rồng (Sài Gòn). Đến ngày 5/6/1911, cha bà và chàng
thanh niên Văn Ba lên tàu rời bến Nhà Rồng, chính thức xuất ngoại. Bà Đặng
Hoàng Ánh bảo, những câu chuyện quá khứ bà đều được nghe cha mình kể lúc ông
còn sinh thời. Và, chính tuổi thơ đầy bất hạnh, những tháng năm đau thương như
là chất xúc tác găm tất cả vào trí nhớ, thường trực theo bà qua từng năm tháng
không thể nào quên. “Đó là những câu chuyện tôi được nghe lúc cha tôi còn
sống kể lại và một phần tôi đã chứng kiến, tôi đã ghi lại trung thực trong
những trang nhật ký từ khi tôi là sinh viên y khoa ở Việt Nam, với mong muốn
con cháu mình sau này đọc lại để biết”, bà nói.

Trong những lời trò chuyện, tôi cảm nhận được
nỗi buồn khó giấu trên khuôn mặt nhẫn nhịn của bà. Như khơi vào ký ức buồn,
giọng bà chùng xuống: “Rồi một ngày tai họa ập xuống, cả nhà tôi bị xử
giảo hình”. Nói đến đây cổ bà nghẹn lại, khóe mắt đôi dòng lệ lại rơi, đôi
mắt thâm quầng mà cuộc đời đầy sóng gió của một Quận chúa đã bao lần thầm khóc.
Ngồi suy ngẫm lại cuộc đời, bà gửi trong dòng nhật ký: “Tôi chịu đựng bao
cay đắng, nhiều lúc muốn buông xuôi trôi nổi theo số phận. Nhưng nhìn về quá
khứ của bản thân, của ba, của má, của anh chị em… nên tôi lại gượng dậy, vượt
qua”.

Câu chuyện giữa tôi và Quận chúa có lúc chững
lại, đó là lúc bà nhắc lại quá khứ đau buồn. Bà Ánh đưa tôi xem chiếc vòng tay
bằng đá xanh, đúng ra nó là một kỷ vật hơn là thứ đồ trang sức, bà đã cẩn trọng
đeo giữ trong suốt quãng đời đã qua của mình. “Khi cả nhà tôi bị xử giảo
hình, máu chảy loang lổ nền đất, mẹ tôi ngã xuống, tôi chỉ kịp lấy được chiếc
vòng này. Mẹ tôi là cụ Trương Ngọc Trầm em họ của cụ Trương Gia Mô (1866-1929,
từng làm quan ở Huế, một sĩ phu yêu nước đầu thế kỷ 20). Đó là ngày 26 tháng
Chạp, năm 1945 (Bính Tuất), chỉ còn bốn ngày nữa là Tết cổ truyền. Bọn Tôn Nhân
Phủ (cơ quan quản lí nội bộ hoàng tộc thời phong kiến của triều đình) và giặc
Pháp đã cấu kết với nhau giả chiếu của vua Bảo Đại xử tru di cả nhà tôi, vì cha
tôi ủng hộ các phong trào cải tến”.

Lối
rẽ

Bà bảo, bản thân may mắn được đồng chí Phạm Hùng
(nhà cách mạng lừng danh từng bị Pháp hai lần tuyên án tử, người từng được cha
bà cứu thoát hồi ở Mỹ Tho) cứu đưa về Sài Gòn giao gửi cho đồng chí Phạm Văn Xô
(người được nhà nước tặng thưởng Huân chương Sao Vàng cao quý). Bà được cưu
mang, dạy dỗ và cho đi học, đó là con đường dẫn bà đến với cách mạng và trở
thành một sinh viên y khoa xuất sắc, một nhà tình báo chiến lược từng làm cho
bọn Mỹ – Ngụy bao phen chao đảo.

(Người Đưa Tin)

Similar Posts