Người Việt Nam lần đầu đi bầu cử 70 năm trước

Sáng 6/1/1946, cách đây tròn 70 năm, người dân cả nước Việt Nam thức dậy sớm, ăn mặc chỉnh tề, tự tay cầm lá phiếu, thực hiện quyền công dân nước tự do độc lập…


 

Ngay khi nước nhà giành độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị tổ chức
tổng tuyển cử càng sớm càng tốt để bầu ra Quốc hội. Cuộc bầu cử do công
dân Việt Nam đủ 18 tuổi trở lên tiến hành, không phân biệt giàu nghèo,
tôn giáo, đảng phái. Ban đầu, cuộc tổng tuyển cử được ấn định vào ngày
23/12/1945, sau đó được lùi lại vào ngày 6/1/1946. Trong ảnh, nhân dân
Hà Nội đón mừng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các vị được giới thiệu ứng cử
đại biểu Quốc hội tại Hà Nội ngày 5/1/1946. Trước ngày bầu cử, cử tri
yêu cầu Chủ tịch Hồ Chí Minh miễn ứng cử và bầu làm Chủ tịch nước vĩnh
viễn, nhưng Hồ Chủ tịch từ chối và muốn làm tròn nghĩa vụ của công dân
một nước độc lập là đi bầu cử.

 

 

Các sắc lệnh quy định cách thức bầu cử, thời gian tổng tuyển cử liên
tiếp được Chính phủ ban hành. Mỗi cử tri phải thân hành đi bầu, không
được ủy quyền, cũng không được bầu bằng cách gửi thư. Hồ Chủ tịch ra lời
kêu gọi đăng trên báo Quốc hội – tờ báo ra đời và hoạt động trong kỳ
tổng tuyển cử đầu tiên. Công cuộc chuẩn bị cho bầu cử gấp rút từ trung
ương đến địa phương. Các tờ báo Cứu quốc, Quốc hội liên tiếp đưa tin về
tổng tuyển cử, danh sách, bình luận về các ứng viên. Tại địa phương, các
ủy ban bầu cử được thành lập tới từng làng, xã.

 

 

Sáng 6/1/1946, không khí bầu cử len lỏi đến từng ngõ phố, hiện lên trên
khuôn mặt mỗi người. Nhân dân nghỉ không bán hàng, không chạy chợ.
Người lớn dậy sửa soạn đi làm bổn phận của một công dân, trẻ em đi cổ
động tổng tuyển cử. Thiếu nhi phố Mai Hắc Đế (Hà Nội) cổ động trong ngày
bầu cử đầu tiên của đất nước.

 

 

Nhân dân lao động ở Thủ đô cũng hòa vào không khí ngày bầu cử, treo cờ đỏ sao vàng, băng rôn cổ động.

 

 

Tại các điểm bỏ phiếu, người trong ban thu phiếu, viết giúp phiếu và kiểm phiếu đã đứng chờ cử tri đến.

Để phá hoại cuộc bầu cử, Quốc dân đảng và tay sai cho người mang tiểu
liên đến làng Ngũ Xá (Hà Nội) ngăn không cho đặt hòm phiếu, cấm người
dân treo cờ, thu thẻ cử tri. Nhân dân kéo sang phố Nguyễn Thái Học gần
đó để bỏ phiếu.

 

 

Thanh niên, vú em, tài xế, kéo xe, ông già, bà cả… cùng xuống đường
đi bỏ phiếu. Người biết chữ ghi tên đại biểu trên lá phiếu. Với những
người không biết chữ, Sắc lệnh về tổng tuyển cử quy định, trước khi bắt
đầu bỏ phiếu thì lập ra tiểu ban 3 người, một người của ban phụ trách
bầu cử, 2 người của địa phương giúp cho người đi bầu. Một người viết,
hai người kiểm tra. Viết xong thì phải tuyên thệ viết đúng, giữ bí mật
trước mặt cử tri.

 

 

Gần 190.000 cử tri Hà Nội bầu ra 6 đại biểu Quốc hội đại diện cho thủ
đô. Đại biểu ra mắt sau ngày bầu cử, gồm các vị: Hồ Chí Minh, Hoàng Văn
Đức, Vũ Đình Hòe, Trần Duy Hưng, Nguyễn Văn Luyện, Nguyễn Thị Thục Viên.
“Trong cuộc tranh thủ hoàn toàn độc lập, chúng tôi xin thề đi trước”,
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói.

 

 

Nhân dân thị xã Quảng Ngãi thực hiện quyền công dân trong ngày bầu cử.
Kỳ này, cử tri nơi đây chọn được 8 người trở thành đại biểu Quốc hội
khóa đầu tiên.

 

 

 

Do lệnh hoãn cuộc tổng tuyển cử không đến kịp, nhân dân Sài Gòn và một
số địa phương ở Nam Bộ vẫn tiến hành bỏ phiếu bầu Quốc hội khóa I từ
ngày 23/12/1945, như kế hoạch. Giặc Pháp cho máy bay oanh tạc, cho tay
sai đi càn quét cuộc bầu cử. Nhân dân miền Nam đi bỏ phiếu giữa vòng kìm
kẹp của khói lửa, súng đạn chiến tranh, sự đe dọa của kẻ thù. Lá phiếu
bầu cử thấm máu khi hơn 40 cán bộ trong ban tuyên truyền bầu cử hy sinh.
Nhiều cán bộ cách mạng, người có cảm tình với Chính phủ bị địch bắt
cóc, sát hại trước ngày bầu cử.

 

 

Sau tổng tuyển cử, nhân dân bầu ra được 333 đại biểu Quốc hội trong số
hàng nghìn người ứng cử và đề cử. Trong đó, Bắc Bộ có 152 người,Trung Bộ
108 và Nam Bộ 73 đại diện. Đặc biệt, có 10 đại biểu nữ.

 

 

Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa 1 diễn ra ngày 2/3/1946 tại Nhà Hát Lớn
(Hà Nội). Trong ký ức của thầy thuốc ưu tú Phó Đức Thảo, nguyên Thư ký
Quốc hội khóa 1 năm 1946 thì kỳ họp đó có gần 300 đại biểu ngồi kín các
hàng ghế. Riêng hai hàng ghế đầu, phía bên phải (từ sân khấu nhìn xuống)
dành cho đại biểu Việt quốc. Các vị này đều đeo caravat màu đỏ. Hai
hàng ghế bên trái danh cho đại biểu Việt cách. Hai thành phần đại biểu
này đều không phải thông qua kỳ bầu cử của toàn dân. Thảm đỏ được trải
dài dọc đường giữa hội trường từ phía cửa vào cho đến sân khấu, giản dị
mà trang nghiêm. Các nhà báo, phóng viên, nhiếp ảnh…đi lại lặng lẽ, trật
tự. Đại biểu người nước ngoài với tư cách là quan sát viên ngồi ở ban
công tầng 1, nhìn thẳng về phía sân khấu.

 

 

Trong hội trường, lá cờ đỏ sao vàng treo trên tường sân khấu, các cạnh
của ngôi sao còn bầu tròn không thẳng đường như cờ ngày nay. Ba dãy ghế
mây song được đặt chéo từ góc trái sang phải. Kỳ họp kéo dài trong 4
giờ, Quốc hội nghe Chính phủ báo cáo tình hình, thành lập Chính phủ liên
hiệp kháng chiến thay cho Chính phủ lâm thời. Chính phủ mới làm lễ ra
mắt và tuyên thệ trước Quốc hội. “Chúng ta cùng hứa với nhau rằng Quốc
hội họp lần này là Quốc hội kháng chiến và Chính phủ cử ra là Chính phủ
kháng chiến. Tôi mong rằng Quốc hội họp lần sau sẽ là Quốc hội thắng lợi
và Chính phủ sẽ là Chính phủ thắng lợi”, vị đại biểu Quốc hội mang tấm
thẻ số 305 Hồ Chí Minh tuyên đọc trong lễ bế mạc kỳ họp thứ nhất.

 
Giang Huy – Hoàng Phương Ảnh tư liệu (VnExpress)

Similar Posts