Nhật ký chiến sĩ đại đội Nguyễn Viết Xuân

Đã 45 năm ngày hy sinh của Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân, có những câu chuyện về người anh hùng này bây giờ mới được kể lại qua dòng nhật ký và ký ức của đồng đội từng một thời cùng anh vào sinh ra tử.

Trong
nhật ký đồng đội

Một lần đến Bảo tàng Phòng không – Không quân,
tôi được Thượng tá Nguyễn Hữu Đạc – Giám đốc Bảo tàng cho xem quyển nhật ký của
liệt sĩ Trần Đình Khang, quê ở xã Đức Yên, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, là
chiến sĩ đại đội do Nguyễn Viết Xuân làm Chính trị viên phó. Quyển nhật ký nhiều
chỗ bị nhòe hoặc bị mục nát ở các góc, nhưng về cơ bản vẫn còn nguyên vẹn nội
dung. Ông Đinh Quang Huy (em rể của Trần Đình Khang) kể: Năm 1982, khi thu dọn
đồ đạc để chuyển nhà từ Hà Tĩnh vào vùng kinh tế mới Kon Tum, ông phát hiện ra
cuốn nhật ký. Cuối năm 2008, ông Huy đã vượt chặng đường 1.200 cây số ra Hà Nội
trao lại kỷ vật này cho Bảo tàng. Trong quyển nhật ký, có rất nhiều đoạn nói về
Anh hùng Nguyễn Viết Xuân.


Liệt
sĩ Trần Đình Khang – tác giả cuốn nhật ký có nhiều đoạn viết về Nguyễn Viết Xuân.

Nhật ký ngày 21-3-1964 ghi: Về
đơn vị chính thức Đại đội 833 do đồng chí Lê Hữu Mai làm Đại đội trưởng, đồng
chí Hồ Xuân Tân làm Chính trị viên trưởng, đồng chí Nguyễn Viết Xuân làm Chính
trị viên phó.

Ngày 18-11-1964, chứng kiến người Chính trị viên
của mình bị bom đạn Mỹ giết hại, nén đau thương, đêm đó anh vẫn ghi vài dòng
vào sổ nhật ký của mình: Hồi 11 giờ ngày 18 tháng 11 năm 1964 giặc Mỹ đã
cho máy bay đi bắn phá người dân lương thiện, chúng ta bắt đầu chiến đấu với
nó. Ta chiến thắng, giặc Mỹ thua. 3 chiếc máy bay phải đền tội rơi cạnh trận
địa. Trận thứ 3, hồi 2 giờ 5 phút chiều, viên đạn 20 ly đã nổ, làm cho đồng chí
Nguyễn Viết Xuân giập nát đôi chân. Tôi, Tình, Xuân ngồi trong một hầm mà chỉ đồng
chí Xuân bị hy sinh. Khi ấy chúng tôi rất thương, quyết trả thù cho đồng chí,
nghe những lời Xuân nói: “Nhằm thẳng vào quân thù mà bắn!!!” thúc giục lòng căm
thù càng cao.

Ngày 7 tháng 4 năm 1966, Khang viết tiếp: Tối
họp chi bộ lần thứ 20, có đồng chí Pháo – cấp bậc thiếu tá ở Tổng cục Chính trị
về để phát hiện Anh hùng quân đội, đồng chí về làm việc với chi bộ để đề nghị
Đảng và Chính phủ tuyên dương anh hùng cho đồng chí Nguyễn Viết Xuân, anh đã
giương cao ngọn cờ của Đảng, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng cho Đảng mình, hy
sinh cũng vinh dự. Đã biết bao nhiêu đồng chí đã hy sinh tô thắm cho ngọn cờ
của Đảng như anh. Tiếp đến là mấy câu thơ: Nhìn lên ngọn núi Hoàng Sơn/ Nhớ
người cách mạng nhớ ai năm nào/ Anh Xuân đã mất đi rồi/ Hồn anh vẫn ở trong lòng
chúng tôi…

Sau này, chuẩn bị cho chi bộ kết nạp Đảng, Khang
đã bày tỏ những suy nghĩ rất thật của mình trước Đảng: Tháng 2 năm 1964
vào bộ đội, bước đầu còn suy nghĩ ngại khó khăn gian khổ, tư tưởng không an
tâm, còn suy tính tiền đồ địa vị, lương bổng… Nhưng sau khi được sự bồi dưỡng
giúp đỡ của chi bộ, đảng viên, chiến sĩ, một thời gian tôi đã xác định được
nhiệm vụ của mình… Lần đầu tiên giáp mặt với phản lực Mỹ, bản thân lúng túng lo
sợ khi đồng chí Xuân bị đứt chân chảy máu ra nhiều quá. Bản thân tôi lúc đó đã
sợ hãi, hoang mang…

Có một Nguyễn Viết Xuân như thế

Thiếu tướng Phan Thái, nguyên là Tiểu đoàn
trưởng đầu tiên của Tiểu đoàn 396, Trung đoàn 367 nhớ lại những kỷ niệm về
Nguyễn Viết Xuân: Sau khi nghe nói trong số chiến sĩ được điều về Tiểu đoàn có
người quê ở Vĩnh Tường – Vĩnh Phúc, tôi có ý định tìm gặp để hỏi về tình hình
quê nhà, vì tôi xa nhà đã lâu.

Nghiên cứu hồ sơ lý lịch, tôi thấy Xuân ở Ngũ
Kiên, một xã liền kề với xã Tuân Chính quê tôi. Đồng chí Chu Duy Kính-Chính trị
viên Đại đội 382, có nhận xét rất tốt về Xuân và ý định đưa Xuân vào diện cảm
tình Đảng. Lần đầu gặp tôi, Xuân rất rụt rè và ít nói, hỏi đến đâu nói đến đó.
Xuân cho biết: Quê hương vẫn rất kiên cường và đứng vững. Sau vài lần gặp, Xuân
mạnh dạn và cởi mở hơn.

Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu, tôi về làm cán
bộ tác huấn Trung đoàn 367 nên ít có điều kiện gặp Xuân, nhưng lại được biết
qua các trận chiến đấu trực tiếp với không quân địch ở Cò Nòi, Lũng Lô. Xuân
chiến đấu rất dũng cảm và được kết nạp vào Đảng ngay tại trận địa đưới chân đèo
Bản Ban. Tôi thấy mừng cho Xuân và thật tự hào vì đã có người đồng hương như
thế.


Trang
nhật ký của Trần Đình Khang viết về Nguyễn Viết Xuân.

Khi chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, trên
đường hành quân về, tôi gặp Xuân ở trận địa đèo Lũng Lô. Anh đang trực chiến
đấu bảo vệ cho đoàn quân chiến thắng hành quân trở về. Trông Xuân qua mấy tháng
chiến đấu đã rắn rỏi và trưởng thành lên rất nhiều, không còn rụt rè, bẽn lẽn
như hồi trước nữa, Xuân đã trở thành anh bộ đội chững chạc.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Tiểu đoàn 396
hành quân về Gia Lâm bảo vệ Hà Nội rồi được điều vào Quảng Bình trong đội hình
của Sư đoàn 325 và Nguyễn Viết Xuân được lựa chọn đi học chính trị viên. Còn
tôi được cử đi đào tạo hai năm sau đó về làm chủ nhiệm Binh chủng ra đa Phòng
không. Biết Nguyễn Viết Xuân mới hy sinh trong trận chiến đấu ngày 18-11-1964 nên
tôi xuống ngay Đại đội 833. Gặp đồng chí Lê Hữu Mai, Đại đội trưởng 833 kể lại:
Đại đội 833 bị thiệt hại nặng nề, một khẩu đội bị bom vùi lấp, Xuân trong bom
đạn mịt mù đã lao xuống các khẩu đội pháo để khôi phục lại sức chiến đấu, khi
quay về Sở chỉ huy, Xuân đã bị trọng thương khá nặng. Tuy nhiên, Xuân vẫn ngẩng
cao đầu, đứng trên nóc Sở chỉ huy và động viên: “Các đồng chí ngẩng cao đầu
lên, nhằm thẳng quân thù mà bắn”. Lúc đó, anh lại bị một loạt đạn 20 ly bắn gãy
chân phải, máu chảy ướt đẫm ống quần. Xuân đã lả đi và ngã xuống trong cánh tay
của đồng đội. Nhưng sau lời hô của Nguyễn Viết Xuân, cả đại đội lại tiếp tục
bắn trả mãnh liệt những đợt công kích của máy bay địch trong khói đạn mịt mù…

NGUYỄN
THÀNH TRUNG
(QĐND)

Similar Posts