Những kỷ vật sống sót kỳ lạ qua chiến tranh

Những kỷ vật mang trên mình cả lịch sử, máu và nước mắt, khơi dậy ký ức về quá khứ đau thương nhưng hào hùng của dân tộc khiến người xem dù ở lứa tuổi nào cũng cảm thấy xúc động. Lịch sử được tái hiện một lần nữa qua những kỷ vật được được sử dụng trong 9 năm Kháng chiến chống Pháp (1945-54) và tiếp đó là cuộc Kháng chiến chống Mỹ trường kỳ (1954-75) của dân tộc, tái hiện huyền thoại đường Trường Sơn, trận Điện Biên Phủ trên không và cuối cùng là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Những kỷ vật được trưng bày lần này có lẽ giá trị hơn cả hàng ngàn trang sách.

Cuộc vận động sưu tầm và
giới thiệu Những kỷ vật kháng chiến không chỉ thu hút được các cựu chiến
binh, nhân dân cả nước, sự kiện này còn được các cựu binh Mỹ, Pháp từng
tham chiến ở Việt Nam hưởng ứng. Cuộc vận động kéo dài trong 3 năm
(2008-2010) và đã tiếp nhận được 11.000 kỷ vật. Và những kỷ vật tiêu
biểu trong số này đã được lựa chọn triển lãm “Những kỷ vật kháng chiến –
Dấu ấn thời gian” vừa khai mạc chiều 15/12 tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự
Việt Nam. Chính vì ý nghĩa đặc biệt của nó mà cuộc triển lãm đã thu hút
được sự chú ý của đông đảo công chúng.

Những kỷ vật mang trên mình cả lịch sử, máu và nước mắt, khơi dậy ký ức
về quá khứ đau thương nhưng hào hùng của dân tộc khiến người xem dù ở
lứa tuổi nào cũng cảm thấy xúc động. Lịch sử được tái hiện một lần nữa
qua những kỷ vật được được sử dụng trong 9 năm Kháng chiến chống Pháp
(1945-54) và tiếp đó là cuộc Kháng chiến chống Mỹ trường kỳ (1954-75)
của dân tộc, tái hiện huyền thoại đường Trường Sơn, trận Điện Biên Phủ
trên không và cuối cùng là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Những kỷ vật
được trưng bày lần này có lẽ giá trị hơn cả hàng ngàn trang sách.

Vật dụng cá nhân chế từ àm từ ống pháo sáng và mảnh máy bay Mỹ.

Đó là chiếc chân giả của đồng chí Nguyễn Bằng Phi làm từ mảnh xác máy
bay và vỏ pháo sáng. Chiếc chân giả này đã được lắp vào chiếc chân đã bị
chính mảnh pháo sáng chặt đứt để chủ nhân của nó có thể tiếp tục vào
chiến trường chiến đấu chống Mỹ. Đó là chiếc xe đạp của liệt sĩ Lang Sỹ
Thủy, chiến sĩ trinh sát sư đoàn 320. Bị thương ở cánh tay phải, được ra
Bắc điều trị rồi được phân công công tác gần nhà nhưng đồng chí Lang Sỹ
Thủy đã trả lại quyết định, mượn xe đạp của chị gái, đạp ngược trở lại
chiến trường Quảng Trị vào thời điểm ác liệt nhất để tiếp tục chiến đấu
rồi hy sinh.

Sản phẩm ra đời từ mảnh xác máy bay Mỹ, chiếc thứ 2000.

Đặc biệt triển lãm lần này còn đưa ra nhiều bộ sưu tập quý lần đầu công
bố. Đó là bộ sưu tập “Ngọn lửa sáng mãi” với hàng chục kiểu đèn với
kích cỡ và kiểu dáng khác nhau mà trong số đó có rất nhiều chiếc được
làm từ vỏ bom bi, bom dứa, đạn M-79 và những vũ khí thu được của lính
Mỹ. Bộ sưu tập đồ dùng làm từ ống pháo sáng và mảnh máy bay Mỹ. Những
mảnh máy bay của quân đội Mỹ bị bắn rơi được cưa, đục, chạm trổ biến
thành đĩa, phích, ca, cốc, lược chải đầu và thậm chí là những chiếc nhẫn
làm quà tặng cho mẹ, cho người yêu ở hậu phương. Trong số này còn có bộ
sưu tập lược, nhẫn làm từ kính xe tăng do đồng chí Dương Xuân Cường chế
tạo. Ngày chiến thắng trở về, anh mang theo hai chiếc phích chế từ ống
pháo sáng được chạm khắc hết sức tinh tế làm quà tặng người thân.

Những cuốn sổ tay sống sót kỳ diệu qua bom đạn.

Tuy nhiên, gây xúc động nhất cho người xem vẫn là những bức thư thời
chiến. Những bức thư đẫm nước mắt của những người mẹ ngóng chờ con ở
chiến trường xa. Những lá thư chứa đầy nỗi nhớ của người vợ xa chồng. Từ
chiến trường, những lá thư được gửi về hậu phương lại là nỗi nhà, nhớ
người thân cồn cào. Những tình cảm ấy, người sống trong thời bình không
thể cảm hết nhưng sẽ thấy quý giá và trân trọng những giây phút hiện tại
được sống bên người thân. Không chia ly, không bom đạn và không cả cái
chết. Nhiều bức thư được triển lãm hôm nay giấy đã hoen vàng và chủ nhân
của nó có khi không còn nữa nhưng tình yêu thương thì vẫn cứ ngập tràn
trong mỗi nét chữ.

Những chiếc ca được chế từ ống pháo sáng vầ mảnh máy bay Mỹ bị bắn rơi.

Bức thư của liệt sỹ Nguyễn Ngọc Quỳnh gửi về cho gia đình năm 1971 còn
in đậm nét chữ run rẩy của người cha bên lề khiến người đọc xúc động:
“Quỳnh ơi! Ba không ngờ rằng bức thư này lại là bức thư cuối cùng con
gửi cho Ba. Ở dưới Suối Vàng con có rõ. Đau lòng Ba lắm hỡi Quỳnh ơi!”.
Đó là dòng chữ nguyệch ngoạch, thơ ngây của một em nhỏ mới biết viết gửi
thư cho người bố ở chiến trường. “em hương đã nói được rồi, gọi bố luôn
và chỉ lên ảnh bố, con rất khỏe và lớn, con sắp đi học lớp 1, con hứa
với bố con sẽ học giỏi để bố yêu”.

Đó còn là những dòng yêu
thương mà Thiếu tướng Phan Khắc Hy gửi cho vợ năm 1975, vài ngày sau khi
đất nước thống nhất: “Em yêu, chắc em không ngờ ngày 7/5 năm nay anh
lại ngồi viết thư cho em tại Sài Gòn phải không. Ngày mai có người ra Hà
Nội. Viết vội thư này nhắn tin nhanh cho em cho em biết để khỏi mừng và
khỏi mong. Nhiều cảm xúc đặc biệt, nhiều chuyện Sài Gòn trước, trong và
sau ngày Giải phóng không thể viết vội cho em được. Anh sẽ ghi lại nhật
ký 2 tháng qua, bây giờ phải dành thì giờ để ghi lại những ngày lịch sử
anh đã sống….”.

Chiếc chân giả có số phận kỳ lạ của đồng chí Nguyễn Bằng Phi.

Hơn
1000 kỷ vật được trưng bày là chừng ấy những câu chuyện cảm động. Nó
nhắc nhở người xem về quá khứ, về nỗi đau mất mát trong chiến tranh và
giá trị của hòa bình.

Bài: Hạnh Phương

Ảnh: Nguyễn Hoàng

Similar Posts