Tranh cổ động – Một loại “vũ khí tuyên truyền” lợi hại trong kháng chiến chống Pháp

Nhân kỷ niệm 60 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 – 7/5/2014) Bảo tàng Lịch sử quốc gia trưng bày chuyên đề “Tranh cổ động trong kháng chiến chống thực dân Pháp 1946 – 1954”, trưng bày sẽ mở cửa đón khách từ ngày 6/5/2014 đến tháng 7/2014, tại 25 Tông Đản, Hoàn Kiếm, Hà Nội.



Banner Trưng bày chuyên đề “Tranh cổ động trong kháng chiến chống thực dân Pháp 1946 – 1954”.

Đi qua hai cuộc kháng chiến thần thánh, dân tộc ta đã giành được thắng lợi hoàn toàn. Đóng góp vào thắng lợi đó không thể không nhắc đến một thứ “vũ khí” lợi hại đó là tranh Cổ động.

Tranh Cổ động là một loại hình của mỹ thuật ứng dụng, mang tính khái quát cao, với những yêu cầu phương châm kịp thời, dễ hiểu, lối biểu đạt rõ ràng và thuyết phục. Với ưu điểm đó tranh cổ động phối hợp với báo chí và truyền đơn, trở thành một công cụ sắc bén có tác động mạnh mẽ, cổ vũ toàn dân, toàn quân trong cuộc trường kỳ kháng chiến.

Ở Việt Nam những bức tranh cổ động đầu tiên ra đời trong thời kỳ tiền khởi nghĩa tháng Tám 1945, bởi sự đóng góp của những họa sĩ tên tuổi như Nguyễn Đỗ Cung, Tô Ngọc Vân, Lương Xuân Nhị…

Tranh cổ động thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp 1946 – 1954, trong điều kiện thời chiến khó khăn, tranh cổ động dù chỉ được sáng tác bằng tay, với công cụ kỹ thuật thô sơ, tranh được in trên đá, trên bản khắc gỗ, một số ít in trên đất, sử dụng giấy được làm từ tre, nứa tự sản xuất. Nhưng với ngôn ngữ tạo hình khỏe khoắn, lối biểu đạt rõ ràng mang đậm tính hình tượng và sự thừa hưởng của màu sắc truyền thống trong tranh dân gian, các họa sĩ đã đưa nghệ thuật tranh cổ động lên tầm cao mới, sáng tạo nên những giá trị thẩm mỹ cao, biến tranh cổ động thành công cụ truyền tải chủ trương đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, truyền tải quyết tâm, ý chí và hành động của cả dân tộc, đồng thời tái tạo chân thực mọi mặt đời sống xã hội đương thời, cổ vũ toàn dân, toàn quân vững tin vào cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.

Tranh cổ động không chỉ xuất hiện ở nhiều nơi, tác động đến nhiều mặt thuộc tình cảm con người, mà còn bổ sung vào kho tàng ngôn ngữ tạo hình Việt Nam nhiều dạng thức biểu đạt mới. Tranh cổ động giai đoạn này ngoài khẩu hiệu, chú thích còn được thêm vào các bài thơ, ca có âm hưởng ca dao giúp quần chúng dễ nhớ, dễ hiểu. Chính vì vậy, tranh cổ động đã truyền tải có hiệu quả những chủ trương đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ tới mọi tầng lớp nhân dân, kể cả những người không biết chữ, góp phần to lớn vào thắng lợi mà đỉnh cao là chiến thắng Điện Biên Phủ.

Tranh cổ động – Phòng thông tin huyện Đại Từ, Thái Nguyên phát hành cổ động cho phong trào may áo mùa đông cho bộ đội trong kháng chiến chống Pháp.


Tranh tuyên truyền Canh phòng cẩn mật, do Ty thông tin Lạng Sơn phát hành trong kháng chiến chống Pháp.

Với hơn 100 hiện vật, trong đó phần lớn là tranh cổ động, một số bức ký họa, bút ký và một số kỷ vật của các họa sĩ và hiện vật lên quan đến việc in ấn, tuyên truyền tranh thời kỳ 1946 – 1954, Phòng trưng bày được chia theo 5 chủ đề như sau:

– Chủ đề 1: Cổ động chủ trương-phong trào.

– Chủ đề 2: Chiến đấu.

– Chủ đề 3: Tình quân dân.

– Chủ đề 4: Nêu gương điển hình.

– Chủ đề 5: Kỷ niệm ngày lễ lớn.

Một số hiện vật tiêu biểu như: Tranh cổ động của Ty Thông tin tỉnh Quảng Hồng (Quảng Ninh) phát hành, vận động công nhân không đi làm cho Pháp; Tranh tuyên truyền của Ty Thông tin tỉnh Lạng Sơn phát hành, hướng dẫn nhân dân chuẩn bị đối phó với cuộc tấn công của quân Pháp; Mũ sắt của Họa sỹ Phan Kế An đã dùng trong thời gian ông tham gia vẽ tranh cổ động ở mặt trận Điện Biên Phủ, năm 1953; Máy in của ông Đỗ Duy Đông quê ở xã Đông Du, Bình Lục, Hà Nam công tác ở Ty tuyên truyền tỉnh Bắc Ninh từ năm 1945-1948 đã tự nghiên cứu chế tạo máy in để dùng in báo, truyền đơn, tranh cổ động….

Tranh tuyên truyền Chuẩn bị chống chiến dịch Thu Đông của giặc, do Ty thông tin Phú Thọ phát hành trong kháng chiến chống Pháp.

Hiện nay, Bảo tàng Lịch sử quốc gia lưu trữ một khối lượng lớn tranh Cổ động thuộc nhiều loại hình gắn với các thời kỳ lịch sử cách mạng Việt Nam. Sưu tập “Tranh cổ động trong kháng chiến chống thực dân Pháp 1946 – 1954” là kết quả của nhiều đợt sưu tầm tại 182 cơ quan, Cục lưu trữ quốc gia, các Ty văn hóa, tổ chức cá nhân trong cả nước của bảo tàng trong một thời gian dài .

Qua các hiện vật gốc được trưng bày giới thiệu, Bảo tàng Lịch sử quốc gia mong muốn công chúng hiểu thêm về các giá trị lịch sử, giá trị văn hóa nghệ thuật của tranh cổ động Việt Nam trong giai đoạn 1946 – 1954, góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, khẳng định thêm giá trị lịch sử, giá trị thời đại của chiến thắng Điện Biên Phủ.

Xin trân trọng giới thiệu.


Theo Bảo tàng LSVN

Similar Posts